Een meisje vraagt wat ze gaan koken. Knakworst, denkt ze hardop. Dan bedenkt ze zich: nee, dat is bewerkt, dat eten we niet met de kookles vandaag. Rookworst dan? Nee, ook bewerkt. Uiteindelijk komt ze er zelf uit. Spaghetti. In dat kleine moment zit alles waar GrienKracht om draait: een kind dat niet te horen krijgt wat gezond is, maar het zelf gaat begrijpen.
GrienKracht brengt kinderen uit Waadhoeke de hele weg langs het voedsel, van zaadje tot maaltijd. Het begon met een smaakles in de kas in Wier: de Groeituin. Wat is een groente eigenlijk? Een wortel groeit ondergronds, dat weten de meesten wel. Maar dat broccoli eigenlijk een bloem is, dat verrast ze. Daarna proeven, snijden, en een rondleiding door de kas waar de sla, de tomaten en de komkommers staan. Twee weken later koken ze met een foodtruck op het eigen schoolplein, met wat ze hebben zien groeien.
Niet alles lukt, en juist dat is leerzaam
Het voorjaar was lang koud. Er waren weinig komkommers en aardbeien, dus een deel moest worden bijgekocht. Sommige plantjes haalden het niet. "Hij is dood," stelden de kinderen nuchter vast. Silvia Stavleu, die vanuit haar project KieMMkracht bij GrienKracht betrokken is, ziet daar de waarde van. "Kinderen leren dat groente verbouwen niet vanzelf gaat. Dat het anders is dan iets uit de supermarkt halen." Op een warme middag moest de kas zelfs dicht, anders werd het binnen te heet.
Een jongetje met ARFID, een eetstoornis waarbij smaken en texturen moeilijk zijn, worstelde zichtbaar bij het koken. En toch probeerde hij alles, keer op keer. Een plantje mee naar huis wilde hij eerst niet, want hij lustte het toch niet. Tot Silvia voorstelde: misschien kun je het voor je oma of je moeder maken. Dat zag hij wel zitten. Verderop sneed een ander jongetje zijn eigen sla, mengde die met andere ingrediënten, proefde en zei: "Dit lukt best. Dit ga ik thuis ook nog eens maken."
De ouders kijken mee
Op sommige scholen keken ouders mee en proefden ze een bordje van wat de kinderen hadden gemaakt. Een moeder vroeg om de recepten. Die staan nu op Parro, de digitale schoolomgeving, zodat thuis verder gekookt kan worden. Want daar moet het uiteindelijk gebeuren, weet Silvia. De kinderen nemen ieder op hun eigen manier iets mee. De een meer dan de ander. Maar misschien, hoopt ze, inspireren ze straks hun ouders.
Het project draaide op een groepje mensen dat elk iets eigens meebracht. Een JOGG-regisseur, de makelaar van Jong Leren Eten, de kas met de groenten, de zzp'ers met de foodtruck en de smaaklessen. En de kweker bestelde er nog bijenkasten bij, zodat de kinderen naar de koningin konden kijken. Dat noemden veel kinderen achteraf het allerleukst.
"Eén plus één is drie," zegt Silvia. "Zoek mensen die hier echt iets mee willen. Mensen met hart voor de zaak. Dan wordt het vanzelf sterk." Dankzij steun van de Coöperatieve Kring Friesland draait GrienKracht ook volgend schooljaar in Waadhoeke. Daarnaast sluiten in september de eerste klassen van middelbare school AMS Franeker aan. Het verhaal gaat van mond tot mond, van school naar school. Precies zoals een goed zaadje zich verspreidt.
