Midden in het West-Friese landschap, omringd door uitgestrekte weilanden en karakteristieke boerderijen, ligt de St. Bernadetteschool. Een kleine, landelijke basisschool in Zuidermeer die zich met trots een natuurschool noemt. Al drie jaar lang krijgen álle leerlingen les over moestuinieren. Maar het gaat verder: natuur is verweven met het onderwijs.
Bij aankomst valt het meteen op: een ruim opgezet plein met moestuin, groene bossages waar kinderen verkoeling vinden en… kippen die rustig rondscharrelen. Terwijl de leerlingen in de klas zitten, vertelt directeur Margit Sijm enthousiast over de ontwikkeling die de school heeft doorgemaakt. “De natuur is heel belangrijk voor ons. Die zit verweven in alles wat we doen.”
Van losse initiatieven naar een doordachte aanpak
De liefde voor natuur was er altijd al op de St. Bernadetteschool. Er waren een moestuin en kippen, en het team was gemotiveerd. Toch kwam het onderwijs eromheen niet volledig van de grond. “Door tijdgebrek en andere prioriteiten bleef het vaak liggen.”, vertelt Margit. “De omslag kwam toen we op zoek gingen naar extra financiering en een stimuleringsbijdrage van Jong Leren Eten kregen.”
Daarmee konden zij moestuincoach Ellie van der Schriek inschakelen. Zij ontwikkelde samen met de school een plan dat verder ging dan alleen tuinieren. “We wilden het niet als los project, maar echt integreren in de vakken.” Sindsdien is natuuronderwijs structureel verankerd. Elke donderdagmiddag geeft Ellie een aantal groepen moestuinles.
Natuuronderwijs dat leeft
Op het schoolplein en in de tuin gebeurt van alles. De school beschikt over: een moestuin, kippenhok, broedmachine voor kuikens, vlinderkas, fruitkas en picknicktafels als buitenklas.
De moestuin staat vol met eetbaars: sla, prei, bieten, munt, bessen en een hazelaar. “Zodra een les buiten gegeven kan worden, is ons motto: lekker naar buiten!”
Leren waar voedsel vandaan komt
Het doel van het programma is helder: kinderen bewust maken van voedsel en natuur. Leerlingen leren waar hun eten vandaan komt. Dat helpt hen gezondere keuzes te maken. De opbrengsten zijn zichtbaar. Leerlingen:
-
hebben meer waardering voor eten op hun bord
-
zijn nieuwsgierig naar nieuwe smaken
-
hebben respect voor planten en dieren
Ook het team slaat erop aan. “Je merkt dat leerkrachten zelf ook ideeën krijgen en ermee aan de slag gaan.”
Onderwijs op maat per groep
Samen met het team ontwikkelde Ellie een doorgaande leerlijn die aansluit op elke leeftijd. Vandaag is het thema van de les van groep 7/8: kunst en natuur. De les begint met inspirerende voorbeelden: van Van Gogh, Banksy tot ingezoomde foto's van romanesco en natuur als inspiratie voor mode. Dan gaan leerlingen zelf aan de slag met:
-
botanisch tekenen
- mandala’s of een ander kunstwerk maken met materialen uit de tuin
- werken met natuurlijke kleurstoffen
- stilleven fotograferen van groenten uit de moestuin
Ze genieten zichtbaar:
“We zijn lekker actief bezig en mogen zelf dingen doen.”
– Livv
“Ik vind het heel leuk om zelf kleurstoffen te maken met spullen uit de natuur.”
– Stef
De kracht van samenwerking
Het succes van de Sint Bernadetteschool laat zien wat mogelijk is met gerichte ondersteuning. “Dankzij Ellie hebben we extra handen en worden we ontzorgd. Ook wij als leerkrachten leren hiervan.” aldus leerkracht Cheyenne.
De financiering speelde hierin een cruciale rol. Toen de stimuleringsbijdrage afliep, vond de school een nieuwe partner in ENZA Zaden. Ouders dragen ook bij, bijvoorbeeld door in de zomervakantie de tuin te onderhouden. Én leerlingen nemen eigen verantwoordelijkheid. De Green leaders zien toe op het natuuronderwijs en helpen graag mee met klusjes zoals het wieden van onkruid. De kippenclub is verantwoordelijk voor de verzorging van de kippen. Zij rapen en verkopen de eieren. “Ze leren verantwoordelijkheid nemen én ondernemerschap. En ze vinden het geweldig.”
Natuur als visitekaartje van de school
Als kleine school in de regio is natuuronderwijs een belangrijk onderscheidend element. “Als je voor deze school kiest, kies je voor natuur.” Dit trekt ouders aan die bewust kiezen voor een groene, praktische leeromgeving voor hun kinderen. De ambitie blijft groeien. Margit: “Het liefst zouden we uitbreiden en natuur nog vaker in de lessen verwerken. Maar daar hebben we extra ondersteuning voor nodig.”
Wat deze school ons laat zien
De Sint Bernadetteschool is een krachtig voorbeeld van wat mogelijk wordt als visie, enthousiasme en financiering samenkomen. Dankzij de inzet van het team, de betrokkenheid van leerlingen en ouders en ondersteuning vanuit financiers is natuuronderwijs hier geen extraatje, maar een vanzelfsprekend onderdeel van elke schoolweek. “Je ziet de verwondering bij kinderen. Dáár doen we het voor.”