Kindcentrum DURF in Alkmaar werkt vanuit een heldere visie: kinderen leren door te doen. Niet alleen uit boeken, maar juist door te ervaren, te onderzoeken en zelf te ontdekken. Die aanpak zie je overal terug in de school, en zeker ook in het moestuinonderwijs. Schoolleider Sanne Buijsrogge verwoordt het treffend: “We zien dat kinderen niet alleen met hun hoofd leren, maar juist ook met hun hart en handen – met hun hele lijf.”
Een school waar ontdekken centraal staat
De school wil leerlingen voorbereiden op de toekomst door hen naast kennis ook vaardigheden en zelfvertrouwen mee te geven. Buitenonderwijs en moestuinieren passen daar naadloos bij. Rondom de locatie Tochtwaard zijn twee groene leerplekken ingericht, waar kinderen ervaren waar hun eten vandaan komt en leren om zorg te dragen voor hun omgeving; een buitenleslokaal en een moestuin.
“Door buiten te leren, krijgen kinderen meer energie en betrokkenheid. Ze leren door zelf te ontdekken dat eten niet in de supermarkt groeit en dat beklijft.” zegt Sanne. Ook ouders zien wat het doet: de ouderraad is enthousiast en merkt dat de kinderen zichtbaar profiteren van deze manier van leren. Dankzij subsidies van de gemeente kan Kindcentrum Durf deze vorm van onderwijs aanbieden aan groep 1/2 en groep 6.
De leerkracht: buiten leren geeft ruimte en betere resultaten
Vandaag gaat groep 6 van meester Henk naar buiten. Zodra hij het aankondigt, klinkt er een enthousiast: “Yes!”. Samen met moestuincoach Sanna gaan de kinderen aan de slag. Ze werken met zoekkaarten en hun natuurschriftjes, bouwen egelhuisjes af, legen de GFT-bak in het wormenhotel en maken bordjes voor in de moestuin. In tweetallen en drietallen trekken ze de bloementuin in om onderzoek te doen:
- hoeveel insecten kun je in zes minuten vinden?
- hoeveel wormen leven in het wormenhotel?
Meester Henk begeleidt de leerlingen actief. Tussen de wilde bloemen helpt hij kinderen meten, bouwen en nadenken. “Kom Fatima, we gaan het even samen opmeten. Hoeveel cm moeten we ervan af zagen?” De kinderen bewegen zich vrij in de prachtige tuin, met verschillende soorten begroeiing, een pad, hoogteverschillen en tafels om aan te werken. “Toen bleek dat we deze ruimte naast de school mochten gebruiken, hebben we gezocht naar manieren om die goed in te zetten. Nu hebben we er een buitenlokaal bij.”
Volgens hem biedt buitenonderwijs iets unieks: “Kinderen kunnen hier vrijer ontdekken. Dat vraagt wel aandacht en structuur – het moet veilig blijven – maar het levert veel op. Onderzoek laat zien dat de resultaten verbeteren, en dat herken ik ook in mijn groep.”
Moestuincoach Sanna: verwondering en taalontwikkeling hand in hand
Ook de jongste leerlingen doen mee. Met groepjes uit groep 1/2 gaat moestuincoach Sanna wekelijks de tuin in. Daar leren ze spelenderwijs over groei, voeding en natuur. “We beginnen vaak met een boekje of een praatplaat,” vertelt ze. “Hoe groeit een boon? Daarna gaan we het buiten bekijken.” De kleutermoestuin ligt er weelderig bij: bessenstruiken, een hazelaar, spinazie, aardbeien en een insectenhotel. “Het moment dat ze zelf geoogste sla mee naar huis mochten nemen was een hoogtepunt. En het water geven is altijd populair!” zegt Sanna.
Sanna ziet veel impact: “Veel kinderen komen niet vaak in de natuur. Hier raken ze ermee vertrouwd. En kinderen met een taalontwikkelingsachterstand? Die gaan hier juist praten. Ze willen heel graag vertellen wat ze zien en ontdekken.” Moestuinieren combineert kijken, doen en verwoorden. “Je ziet de verwondering. En bij proeven hoor je zelden ‘dat lust ik niet’. Ze staan open voor nieuwe smaken.”
Tegelijk zijn er ook uitdagingen zoals het onderhoud van de tuin en het vinden van een ritme. “Want wat ga je zaaien met de grote vakantie in aantocht? En soms groeit iets niet door de schaduw. Het blijft soms experimenteren, dat hoort erbij.”
De kinderen: plezier, ontdekken en samen leren
De belangrijkste stemmen zijn misschien wel die van de kinderen zelf. Hun enthousiasme spreekt voor zich:
- “We mochten zaadjes planten en oogsten. Dat vond ik heel leuk” – Rahif
- “Buiten les krijgen is veel leuker dan binnen. Je mag de juf helpen en zelf onderzoeken.” – Joomony
- “Het zorgen voor de planten was leuk, maar de bonen hadden te weinig water.” – Dilano
- “Het was gezellig om samen naar de moestuin te gaan. Aardappels planten vond ik het leukst.” – Jailey
In hun natuurschriftjes leggen ze vast wat ze doen en ontdekken. Van wormenhotels en bloemen tot gevonden cocons: leren wordt tastbaar en persoonlijk.
Samen groeien in Alkmaar
Wat er op Kindcentrum DURF gebeurt, staat niet op zichzelf. In Alkmaar krijgt moestuinieren op steeds meer scholen vorm. Dankzij een samenwerking van de gemeente Alkmaar, Natuurgids Alkmaar, verschillende moestuincoaches en het programma Jong Leren Eten heeft dit onderwijs een duidelijke boost gekregen.
Scholen krijgen de kans om groene leerplekken en een moestuin in te richten, samen te werken met moestuincoaches en structureel aandacht te besteden aan gezond en duurzaam voedsel. De aanpak op Kindcentrum DURF laat zien wat dat kan opleveren: betrokken leerlingen, gemotiveerde leerkrachten en een leeromgeving waarin ontdekken centraal staat.
Moestuinieren is daarmee veel meer dan een leuke activiteit. Het is een krachtige manier om kinderen te leren over voeding, natuur en hun eigen rol in de wereld – met hoofd, hart én handen.