De combinatie van voedseleducatie met andere initiatieven zorgt voor een beter effect. De wetenschap zegt: Om eetgedrag daadwerkelijk te veranderen zijn drie voorwaarden van belang: capaciteit, motivatie en gelegenheid. (Bron: Gids Gezonde Leefomgeving).
Voedseleducatie leert leerlingen wat en hoe ze gezond kunnen eten (capaciteit) en geeft ze motivatie om gezonde keuzes te maken. Terwijl het creëren van een gezonde schoolomgeving met initiatieven zoals een schoollunch ervoor zorgen dat zij dit ook daadwerkelijk kunnen doen (gelegenheid). Juist de combinatie van deze drie ‘voorwaarden voor gedragsverandering’ zorgt voor blijvend effect.
De drie voorwaarden van gedragsverandering nader toegelicht
1. Capaciteit – kennis & vaardigheden
- Mentale capaciteit: Hebben leerlingen kennis van gezonde voeding? Begrijpen ze wat suiker, zout, vitamine met je lichaam doen?
- Fysieke capaciteit: Kunnen ze het voedsel bereiden (kookvaardigheden)?
Met voedseleducatie ontwikkelen leerlingen kennis én vaardigheden. Ze leren wat gezonde voeding is, ontdekken nieuwe producten en proeven gezonde smaken.
Ook leren ze hoe ze gezond eten kunnen telen en bereiden. Dit vergroot hun capaciteit en zorgt ervoor dat ze begrijpen waarom gezonde voeding belangrijk is.
In de praktijk zien we dat leerlingen die voedseleducatie krijgen, daardoor ook daadwerkelijk vaker kiezen voor gezonde producten, bijvoorbeeld bij een zelf-smeer-lunch.
2. Motivatie - willen
- Cognitieve motivatie: Waarderen leerlingen gezond eten? Geloven ze in de voordelen?
- Emotionele motivatie: Eten leerlingen uit stress, verveling of genot?
Meer kennis geeft motivatie om gezonde keuzes te maken. De schoolomgeving kan motiverend werken voor leerlingen om aan de slag te gaan met gezonde voeding; een positieve houding en gedrag van medeleerlingen of leerkrachten haalt leerlingen vaak over de streep om ook te proeven of te eten. Daarnaast wordt samen eten (bereiden) vaak als leuk ervaren, zorgt het voor een positieve sfeer op school en een positieve houding tot gezond eten.
3. Gelegenheid – kunnen kiezen
- Fysieke omgeving: Is gezonde voeding makkelijk toegankelijk op school en thuis?
- Sociale omgeving: Wat doen vrienden en familie? Is er sociale druk?
Initiatieven zoals een gezonde schoollunch, schoolfruit, een schoolontbijt, gezond traktatiebeleid of watertappunten zorgen voor een gezonde fysieke schoolomgeving. Ze maken gezonde keuzes zichtbaar, beschikbaar en haalbaar binnen de schooldag.