Wie bewoners gelijke kansen op gezondheid wil geven, moet volgens wethouder Veronique Frinking al vroeg beginnen. In Zoetermeer speelt voedseleducatie daarom een belangrijke rol binnen de aanpak voor een gezonde leefstijl. Door kinderen op jonge leeftijd te leren over gezond eten, wil de gemeente bijdragen aan bewustere keuzes later in het leven. ‘Bovendien werkt het door in het hele gezin, omdat je via kinderen ook ouders bereikt.’
‘Zo vroeg mogelijk,’ antwoord Veronique Frinking op de vraag wat een goed moment is om te starten met voedseleducatie. Daarom is op een aantal kinderopvanglocatie in Zoetermeer het programma Groenteboxjes aangeboden en leren kinderen in schooltuinen over de herkomst van hun voedsel. Ook smaakontwikkeling, waardering van groente en kruiden en het belang van kringlopen en insecten zijn onderdeel van het schooltuinprogramma, dat in Zoetermeer al 50 jaar bestaat. ‘En betrek ook ouders, zeker op ’jonge leeftijd is dat belangrijk,’ vult de wethouder gezondheid en welzijn aan.
Zoetermeer zet wat voedseleducatie betreft ook in op jongeren. Zo onderzochten leerlingen van het Oranje Nassau College Parkdreef onlangs voor twee wijken welke factoren het eetgedrag van bewoners beïnvloeden. Volgens de wethouder was het bijzonder om te zien hoe serieus de leerlingen aan de slag gingen. ‘Ze keken niet alleen naar het aanbod in de supermarkt, maar dachten ook na over de vraag hoe je gezonde voedsel aantrekkelijk kunt maken. Hoe zorg je ervoor dat gezonde keuzes in schoolkantines en verenigingen gemakkelijk beschikbaar zijn, zonder dat ongezonde keuzes de overhand krijgen.
De leerlingen presenteerden vervolgens creatieve oplossingen om de voedselomgeving gezonder en duurzamer te maken. Zo kwamen zij onder meer met ideeën voor een leskeuken, een receptenkast in de wijk en een doe-boekje voor scholen. ‘Gezond eten kun je niet afdwingen, maar wanneer jongeren zelf met dit onderwerp aan de slag gaan, zie je dat er bewustwording ontstaat. Ze gaan anders kijken naar de verleidingen om hen heen en denken actief mee over oplossingen die echt passen bij hun eigen omgeving.’
Broccolisamenleving
Volgens Veronique Frinking is het belangrijk om bij voorlichting over gezond eten oog te hebben voor de context waarin mensen keuzes maken. Ze verwijst daarbij naar het idee van de ‘broccolisamenleving’, zoals schrijver Tim S. Jongers dat noemt: ‘Je kunt wel zeggen dat iedereen broccoli moet eten, maar als mensen daar financieel of mentaal niet de ruimte voor hebben, is die keuze lang niet vanzelfsprekend.’
‘Gezond eten lijkt simpel, maar is in de praktijk voor veel mensen best ingewikkeld. Als je weinig geld hebt of veel aan je hoofd hebt, is gezond kiezen niet automatisch de makkelijkste optie.’ Wethouder Frinking waardeert de belangrijke rol die het onderwijs neemt om het bewustzijn over gezonde keuzes al vroeg te vergroten, van basisschool tot middelbare school. ‘Als je die hele lijn meeneemt, bouw je stap voor stap aan meer gezonde voedselvaardigheden.’
Zoetermeerse aanpak Gewoon Gezond
Voedseleducatie maakt onderdeel uit van de Zoetermeerse aanpak Gewoon Gezond. Een brede aanpak waarin Zoetermeer met partners onder meer inzet op het verkleinen van gezondheidsverschillen. Volgens de wethouder is dat hard nodig. ‘De verschillen in gezondheid tussen inwoners kunnen groot zijn; zo leeft de ene groep soms wel tien jaar langer in goede gezondheid dan de andere, vaak door verschillen in leefstijl en leefomgeving. Dat soort verschillen wil je niet in stand houden.’ Ze benadrukt dat het niet alleen gaat om gezond eten, maar juist ook om de manier waarop de stad is ingericht. ‘Hoe zorg je dat de buurt uitnodigt tot gezond gedrag? Dat kinderen en hun ouders makkelijker kunnen bewegen? Een gezonde leefstijl willen we mensen het liefst zo jong mogelijk meegeven.’
Initiatieven uit de samenleving
Veronique Frinking wil ook benadrukken dat de kracht niet ligt in wat de gemeente zelf organiseert, maar juist in het mogelijk maken van initiatieven uit de samenleving. ‘Hof van Segwaert is hier een prachtig voorbeeld van. Hier hebben bewoners het initiatief genomen om een oude boomgaard een nieuw leven te geven en het omgevormd tot een wijktuin. Nu is het een prachtige plek waar mensen samenkomen en samenwerken,’ vertelt ze. ‘Dat soort plekken laten zien wat er kan ontstaan als bewoners zelf eigenaar zijn. Als gemeente moet je dat vooral faciliteren en ondersteunen, niet overnemen.’
Ze is dan ook positief over de start van ZoeterMeer Lokaal, een Voedselbeweging waarin inwoners, ondernemers en organisaties worden verbonden rondom gezond, duurzaam en lokaal voedsel. ‘Hoe meer je initiatieven in de stad zelf stimuleert, hoe sterker de beweging ingezet wordt naar een gezonde samenleving.’
De menukaart voedseleducatie toont het volledige aanbod van voedseleducatie in de gemeente Zoetermeer
Zoetermeer - Overzicht voedseleducatie - 2023 - versie november 2023.pdf