Werken rond voedsel binnen het voortgezet onderwijs

School is dé plek om kinderen bewust te maken van gezond en duurzaam voedsel. Hieronder vind je tips en lesmaterialen die jou en je school verder op weg kunnen helpen. Je kunt ook contact opnemen met de Jong Leren Eten makelaars in jouw provincie om de (regionale) mogelijkheden voor voedseleducatie te bekijken. 

Wat is het verband tussen ongezonde voeding en leerprestaties?

Er zijn aanwijzingen dat het voedingspatroon van leerlingen samenhangt met de cognitieve ontwikkeling en schoolprestaties. Hersenen hebben namelijk voldoende voedingstoffen nodig om goed te functioneren. Bij verkeerde eetgewoonten is er een grotere kans op bijvoorbeeld concentratieproblemen, onrustig en druk gedrag, vermoeidheid en lusteloosheid. Dit kan de schoolprestaties negatief beïnvloeden.

Daarnaast kan een ongezond voedingspatroon bijdragen aan het ontstaan van overgewicht, wat verschillende gezondheidsrisico's met zich meebrengt. Denk aan gewrichtsklachten en Diabetes type 2. Daarnaast hebben jongeren met overgewicht meer kans op psychosociale problemen door stigmatisering, pestgedrag en een slecht zelfbeeld. In 2020 had 19.3% van de 12 tot 16-jarigen overgewicht. (Centraal Bureau Statistiek, 2021)

Hoe kun je het thema voedsel inzetten binnen het voortgezet onderwijs?

1. Binnen schoolvakken: Biologie, Mens & Natuur, Verzorging, Lichamelijke Opvoeding, Aardrijkskunde (focus op bijv. eetculturen wereldwijd), Geschiedenis/ Mens & Maatschappij (bijv. herkomst van specerijen), Nederlands (schrijf- of spreekopdrachten rond voeding)

2. Binnen mentorlessen, projectweken, (profiel/sector)werkstukken of opdrachten bij het Technasium binnen de wereld 'Voeding en Vitaliteit'. 

3. Gezonde School Kantine opzetten. Wil je je kantine gezonder maken? Meld jouw school dan gratis aan en bespreek met een Gezonde School Kantine adviseur de vervolgstappen. Meer informatie vind je hier.

4. Structurele verankering van voedseleducatie binnen de school, kan met het programma Gezonde School. Dit is het programma vanuit ministerie VWS dat scholen helpt om te werken aan een gezonde leefstijl voor de leerlingen. Dat kan gebeuren aan de hand van verschillende thema's, waarvan voeding er één is. 

Wil je laten zien dat jouw school op een goede manier structureel werkt aan gezonde voeding? Vraag dan het themacertificaat Voeding aan. Vul hiervoor de vragenlijst in op Mijngezondeschool.nl.

5. De leerlingen laten kennismaken met moestuinieren. Dit kan bijvoorbeeld door de aanleg van een moestuin op het schoolplein, te werken met moestuinbakken, met een binnenteeltsysteem of op regelmatige basis op bezoek gaan bij een externe locatie om te moestuinieren. Kijk bij de inspiratievoorbeelden hoe andere scholen dit hebben aangepakt.

Met de Lekker naar Buiten!-subsidie kan bijvoorbeeld een moestuincoach worden betaald, aanschaf van een binnenteeltsysteem of materialen voor in de moestuin. Iedere provincie heeft een poule met moestuincoaches die je daarnaast kunt inhuren, zie hiervoor de regiopagina's van de provincies. 

6. Ervaringsgericht leren met de 'Lekker naar Buiten'!-subsidie van Jong Leren Eten. Je kunt de subsidie gebruiken voor activiteiten binnen de thema's koken, moestuinieren of een excursie naar een voedselverwerkend bedrijf. 

7. Jongeren Advies Bureau: Het IVN Jongeren Adviesbureau betrekt jongeren tussen de 12 en 25 jaar, vanuit hun opleiding, bij maatschappelijke vraagstukken op het gebied van natuur en duurzaamheid. Dit zijn echte, actuele vragen van bedrijven of overheden. Dit biedt scholen de kans om de brug te slaan tussen theorie en praktijk. 

8. Junior Consultancy Training van de Wageningen Universiteit & Research: voor de leerlingen van de bovenbouw zijn er twee casussen gerelateerd aan voedsel waarmee leerlingen aan de slag kunnen. Er is een casus rond voedselverspilling en een casus rond de 'ideale hamburger'. De start- en slotdag zijn op de campus van de WUR, de rest van het programma vindt in de klas plaats. In de tussentijd houden de docent en leerlingen contact met de begeleidende studenten en worden ze op afstand gecoacht.

 

Tip van Biologiedocente Huubs Hubbeling - Dr Nassau College Penta in Assen: "Als je wilt werken aan voedseleducatie, zorg allereerst dat je iemand binnen je team hebt die warm loopt voor dit onderwerp. Kijk vervolgens welke activiteiten je wilt ondernemen en hoeveel uur daar voor nodig is. Wil je vorm geven aan deze activiteiten, dan is de Gezonde School aanpak heel handig. Je kunt dan vanuit hun vier pijlers vertrekken. Vervolgens zijn er dan ook nog subsidies te verkrijgen, zoals de Lekker naar Buiten!-subsidie van Jong Leren Eten. Er zijn erg veel mooie kansen die je als school kunt aanpakken om met gezonde leefstijl en voeding aan de slag te gaan”.